Kategori: Tez Yazım Kılavuzları · Okuma Süresi: ~6 dakika · Güncelleme: 2026
Sağlık bilimleri alanında tematik bir üniversite olan Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi’nde (ACU) lisansüstü tez hazırlayan öğrenciler, kayıtlı oldukları enstitüye göre değişen ayrı tez yazım kılavuzlarına tabidir. Üniversite; Fen Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Sağlık Bilimleri Enstitüsü olmak üzere farklı enstitüler altında yüksek lisans ve doktora programları yürütür. Bu yazıda ACU’nun enstitüye göre değişen kılavuz yapısını, atıf sistemlerindeki temel farkı ve etik kurul zorunluluğunu bir arada inceliyoruz.
Fen Bilimleri Enstitüsü (FBE) Tez Yazım Kılavuzu
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nün resmi Tez Yazım Kılavuzu’nun (Doküman No: FBE.01) amacı, enstitüye bağlı ana bilim dallarında hazırlanan yüksek lisans ve doktora tezlerinin yazımında bilimsel yazım kurallarına uygun bir eşgüdüm sağlamaktır. Kılavuz, yüksek lisans ve doktora tezi hazırlayacak adayların bu dokümanda belirtilen standartlara uymakla yükümlü olduğunu açıkça belirtir; tez yazım kılavuzu ve şablonlar öğrenciyi bilgilendirmekle yükümlü olsa da, tezin kılavuza ve şablonlara uygun hazırlanması nihai olarak öğrencinin sorumluluğundadır. Kılavuzun hazırlanmasında diğer üniversitelerin enstitü kılavuzlarının yanı sıra Acıbadem Sağlık Bilimleri Dergisi Yazım Kuralları’ndan da referans alınmıştır; bu da kılavuzun sağlık bilimleri yayıncılık standartlarıyla uyumlu bir yapı taşıdığını gösterir.
Etik Kurul Onayı Zorunluluğu
FBE kılavuzunun en belirleyici kurallarından biri, tez kapsamında insan veya hayvan üzerinde yapılacak bilimsel çalışmalarda Etik Kurul Onayı alınmasının zorunlu olmasıdır. Sağlık bilimleri temelli bir üniversite olması nedeniyle ACU, bu konuda oldukça titiz davranır; etik kurul onayı olmadan veri toplama sürecine başlanması, tezin sonradan reddedilmesine veya ciddi revizyon talep edilmesine yol açabilir. Bu nedenle araştırma tasarımı insan katılımcı, hasta verisi, hayvan deneyi veya klinik örneklem içeriyorsa, danışmanla birlikte en erken aşamada ilgili etik kurula başvuru yapılması önerilir; başvuru süreçleri bazen haftalar sürebildiğinden, bu adımın tez takvimine erkenden dahil edilmesi gerekir.
Numaralı Atıf Sistemi (FBE) ile APA Sistemi (SBE) Arasındaki Fark
ACU’da dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri, enstitüler arasında farklı kaynak gösterme sistemlerinin benimsenmiş olmasıdır. Fen Bilimleri Enstitüsü kılavuzu, metin içi atıflarda numaralı (Vancouver tarzı) bir sistem kullanır; örneğin bir cümlenin sonunda kaynağa parantez içinde sıra numarası verilir ve kaynakça da bu numaralara göre sıralanır. Buna karşılık Sosyal Bilimler Enstitüsü (SBE) Tez Yazım Kılavuzu, yazar-tarih esaslı APA formatını benimser; kaynakça girişleri yazarın soyadı, isim baş harfi, yayım yılı ve kaynak bilgileriyle düzenlenir. Bu iki sistemin birbirine karıştırılması, ACU’da en sık karşılaşılan biçimsel hatalardan biridir; FBE’ye kayıtlı bir öğrencinin SBE’nin APA formatını (ya da tam tersini) kullanması, kaynakça bölümünün baştan yeniden düzenlenmesini gerektirebilir.
Dolaylı Kaynak Kullanımı ve Diğer Atıf Kuralları
FBE kılavuzu, dolaylı kaynak kullanımı konusunda da net bir sınır koyar. ‘Dolaylı kaynaklar’ olarak adlandırılan, yani elde bulunan bir yayında belirtilen ancak doğrudan ulaşılamayan başka bir kaynağın aktarılmasından mümkün olduğunca kaçınılması istenir; ancak bu tür bir aktarım kaçınılmazsa, tez boyunca kullanılabilecek dolaylı kaynak sayısı en fazla iki ile sınırlandırılmalıdır. Bu kural, tezin doğrudan orijinal kaynaklara dayanmasını teşvik eder ve literatür taramasının yüzeysel kalmasını önler. Ayrıca özgün bir bilgisayar programına atıfta bulunulduğunda, yazılımın adı ve sürüm bilgisinin cümle içinde parantezle belirtilmesi ve buna ek olarak cümle sonuna numaralı atıfın da eklenmesi beklenir; örneğin bir istatistik yazılımı kullanıldığında bu bilginin hem metinde hem kaynakçada tutarlı biçimde yer alması gerekir.
Sosyal Bilimler Enstitüsü (SBE) Özet ve Başlık Kuralları
SBE Tez Yazım Kılavuzu, özet sayfalarının biçimlendirilmesinde de ayrıntılı kurallar barındırır. Türkçe özette tezin başlığının tekrar yer almaması, ÖZET başlığının sola yaslanmış, koyu renkte, 14 punto ve büyük harflerle yazılması istenir; aynı kural İngilizce ABSTRACT başlığı için de geçerlidir. Bu iki özetin içerik olarak birebir örtüşmesi beklenir, çünkü ilgili sayfalar YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne yüklenerek tezin akademik veritabanlarında (örneğin Web of Science) taranabilir hale gelmesini sağlar. Kılavuz ayrıca öğrencilere, Acıbadem Üniversitesi Kütüphanesi’nin internet sayfasındaki veritabanları bölümünden Web of Science gibi kaynaklara nasıl erişebileceklerini de gösterir; bu da literatür taramasının kılavuzun bir parçası olarak ele alındığını gösterir.
Tez Kontrol Listesi ve Teslim Öncesi Son Adım
FBE kılavuzunun eklerinde yer alan ‘Tez Kontrol Listesi’, öğrencinin tezini ciltletmeden önce doldurması beklenen ve cilt dışında bırakılacak (yani ciltli nüshanın içine dahil edilmeyecek) bir kontrol formudur. Bu liste; kapak, iç kapak, onay sayfası, beyan sayfası, özet/abstract, içindekiler, kaynakça ve ekler gibi bölümlerin kılavuza uygunluğunu tek tek işaretlemeyi sağlar. Bu kontrol listesinin doldurulmadan ciltleme aşamasına geçilmesi, tez enstitüye teslim edildikten sonra şekil yönünden düzeltme talebiyle geri gönderilme riskini önemli ölçüde artırır.
Sık Yapılan Hatalar
- FBE ve SBE atıf sistemlerinin (numaralı vs. APA) birbirine karıştırılması
- Etik Kurul Onayı alınmadan veri toplama sürecine başlanması
- Dolaylı kaynak sayısının kılavuzda belirtilen sınırı (en fazla iki) aşması
- Türkçe özet ile İngilizce Abstract içeriklerinin birbirinden farklılaşması
- Tez Kontrol Listesi’nin ciltleme öncesi doldurulmaması
Sıkça Sorulan Sorular
ACU’da tüm enstitüler aynı atıf sistemini mi kullanır?
Hayır. Fen Bilimleri Enstitüsü numaralı (Vancouver tarzı) bir sistem kullanırken, Sosyal Bilimler Enstitüsü yazar-tarih esaslı APA formatını benimser.
Etik Kurul Onayı hangi tezlerde zorunlu?
İnsan veya hayvan üzerinde yapılan tüm bilimsel çalışmalarda, veri toplama sürecine başlamadan önce Etik Kurul Onayı alınması zorunludur.
Dolaylı kaynak kullanımı tamamen yasak mı?
Yasak değildir ancak mümkün olduğunca kaçınılması istenir; kaçınılmaz olduğu durumlarda dolaylı kaynak sayısı en fazla iki ile sınırlandırılmalıdır.
Tez Ofisi ile Enstitünüze Uygun, Etik Onaylı Bir Tez Süreci
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi’nin enstitüye göre değişen atıf sistemi ve titiz etik kurul gereklilikleri, sağlık bilimleri odaklı tezlerde ekstra dikkat gerektirir. Tez Ofisi’nin akademik kadrosu, FBE’nin numaralı atıf sistemine veya SBE’nin APA formatına birebir uygun kaynakça düzenlemesinden, etik kurul başvuru sürecine, özet/abstract tutarlılığından Tez Kontrol Listesi’nin eksiksiz doldurulmasına kadar sürecin tamamında yanınızdayız. Tezinizi zamanında ve kılavuza tam uyumlu şekilde tamamlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
