İstanbul Kültür Üniversitesi’nde (İKÜ) lisansüstü tez hazırlayan öğrenciler, enstitülerin yayımladığı resmî bir “Tez Yazım Kılavuzu”na tabi oluyor. Bu kılavuzu araştırırken karşınıza çıkabilecek ilginç bir detay var: Fen Bilimleri Enstitüsü’nün yayımladığı kılavuzun resmî başlığı doğrudan İngilizce — “İstanbul Kültür University Thesis Writing Guide.” Bu yazıda kılavuzun yapısını, dikkat çeken özelliklerini ve tez sürecinde nelere dikkat etmeniz gerektiğini ele alıyoruz.
Kılavuzun İngilizce Olması Tesadüf Değil
İstanbul Kültür Üniversitesi’nin kılavuzunun İngilizce hazırlanmış olması, kurumun uluslararası akademik standartlara yakınlığını ve pek çok lisansüstü programında kullanılan yabancı dilli kaynakları yansıtıyor. Kılavuzun amacı, önsözünde net biçimde tanımlanıyor: İstanbul Kültür Üniversitesi’ne bağlı enstitülerde (graduate schools) yürütülen akademik çalışmalar ve bilimsel araştırmalar için ortak bir yazım standardı belirlemek.
Eğer Türkçe bir tez yazıyorsanız bile, kılavuzun biçimsel kurallarının (sayfa düzeni, kaynak gösterme, kapak tasarımı gibi) büyük kısmı bu İngilizce belgeye dayanıyor. Bu yüzden danışmanınızla birlikte kılavuzun Türkçe tez yazımına nasıl uyarlanacağını netleştirmeniz, özellikle dil bilgisi kurallarına dair bölümlerde faydalı olacaktır.
Kılavuzun Genel Yapısı: Dört Ana Bölüm
İçindekiler yapısına bakıldığında kılavuzun dört temel bölümden oluştuğu görülüyor:
- Giriş (Introduction) — kılavuzun amacı ve kapsamı
- Tez Teslimine Dair Yönergeler (Guidelines for Thesis Submission) — tezin hangi aşamalarda, hangi koşullarla teslim edileceği
- Biçim Yönergeleri (Format Guidelines) — sayfa düzeni, yazı tipi, kapak ve ciltleme kuralları
- İçerik Yönergeleri (Guidelines for the Content) — tezin dil kuralları ve bölüm bölüm içerik standartları
Bu dört bölümlü yapı, öğrencinin kılavuzu baştan sona okuduğunda hem “nasıl teslim edeceğim” hem de “nasıl yazacağım” sorularına aynı belgede cevap bulabilmesini sağlıyor.
Biçim Yönergelerinde Dikkat Çeken Maddeler
Kılavuzun “Format Guidelines” bölümü, oldukça ayrıntılı bir alt başlık dizisine sahip. Öne çıkan unsurlar şöyle:
- Order of Presentation (Bilgilerin Sunuluş Sırası): Tezde hangi sayfanın hangi sırayla geleceğini tanımlıyor
- Paper Form and Reproduction (Kağıt Formu ve Çoğaltma): Kullanılacak kağıdın niteliği ve baskı kuralları
- Font, Page Layout, Spacing, Pagination: Yazı tipi, sayfa düzeni, satır aralığı ve sayfa numaralandırma standartları
- Abbreviations, Tables, Figures, Symbols and Equations: Kısaltma, tablo, şekil, sembol ve denklemlerin tez içinde nasıl gösterileceği
Ciltleme Kurallarına Özel Önem Verilmiş
İstanbul Kültür Üniversitesi’nin kılavuzunda dikkat çeken bir nokta, ciltleme konusuna normalden daha fazla alan ayrılmış olması. “Covers and Binding” (Kapaklar ve Ciltleme) başlığı altında dört ayrı alt başlık bulunuyor:
- Paperbound Inner and Outer Covers (karton ciltli iç ve dış kapaklar)
- Clothbound Outer Cover (bez ciltli dış kapak)
- Clothbound Outer Cover Spine Inscription (bez ciltli kapağın sırt yazısı)
- Clothbound Inner Cover (bez ciltli iç kapak)
Bu ayrım, tezin savunma öncesi ve sonrası aşamalarında farklı ciltleme biçimleri kullanılabileceğine işaret ediyor: savunma öncesinde genellikle daha basit bir karton cilt yeterli olurken, savunma sonrası nihai teslimde bez ciltli, sırtında tez bilgileri yazılı daha kalıcı bir cilt isteniyor olabilir. Ciltçiye gideceğiniz zaman hangi aşamada olduğunuzu (ön teslim mi, nihai teslim mi) net biçimde belirtmeniz, yanlış ciltleme masrafını önler.
İçerik Yönergeleri: Dil Kuralları ve Giriş Bölümü
Kılavuzun içerik kısmı “Literary Language and Spelling Rules” (Yazı Dili ve İmla Kuralları) başlığıyla açılıyor. Bu, tezin sadece doğru bilgi içermesinin değil, akıcı ve kurallara uygun bir dille yazılmasının da enstitü tarafından önemsendiğini gösteriyor. Ardından gelen “Introductory Section” (Giriş Bölümü) alt başlıkları şöyle sıralanıyor:
- Preamble (Önsöz)
- Table of Contents / Index (İçindekiler)
- Abbreviations and Lists of Tables, Figures and Symbols (Kısaltmalar ile tablo, şekil ve sembol listeleri)
Bu sıralama, pek çok Türk üniversitesinin kılavuzlarında da görülen klasik bir ön sayfa düzeniyle büyük ölçüde örtüşüyor; farkı, terminolojinin İngilizce olması ve “Preamble” gibi bazı başlıkların İngilizce akademik yazım geleneğinden doğrudan alınmış olması.
Öğrencilerin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar
- Kılavuzun İngilizce olmasına rağmen Türkçe tez yazıyorsanız, dil kurallarının nasıl uyarlanacağını danışmanınızla netleştirmek
- Ciltleme aşamasında karton ve bez cilt arasındaki farkı, hangi teslim aşamasında hangisinin istendiğini önceden öğrenmek
- Kısaltma, tablo, şekil ve denklem gösterimini kılavuzdaki sıraya ve biçime uygun tutmak
- Enstitünüzün (Fen Bilimleri, Sosyal Bilimler gibi) kendi güncel sürümünü kullanmak; kılavuz zaman içinde revize edilmiş olabilir
Akla Gelen Sorular
İstanbul Kültür Üniversitesi’nin tez yazım kılavuzu neden İngilizce?
Kurumun uluslararası akademik yaklaşımını yansıtan kılavuz, enstitülerin ortak bir yazım standardı belirlemesi amacıyla İngilizce hazırlanmış.
Türkçe tez yazanlar da bu kılavuzu mu kullanıyor?
Evet, biçimsel kurallar (sayfa düzeni, ciltleme, kaynak gösterme gibi) dil fark etmeksizin geçerli; dil bilgisi kurallarına dair kısımlarda danışmana danışmak faydalı olur.
Ciltleme neden bu kadar ayrıntılı anlatılmış?
Kılavuz, karton ve bez ciltli kapaklar arasında net bir ayrım yapıyor; bu genellikle savunma öncesi ve nihai teslim aşamalarındaki farklı gereksinimlere işaret ediyor.
Tezinizin biçim kontrolü, ciltleme öncesi son okuma ya da kaynakça düzenlemesi konusunda destek almak isterseniz, Tezofisi.com’un WhatsApp hattından bize ulaşarak sürecinizin neresinde olduğunuzu paylaşabilirsiniz.
