Üsküdar Üniversitesi Tez Yazım Kılavuzu, üniversitede yüksek lisans ve doktora düzeyinde hazırlanan tezlerin biçimsel ve akademik standartlara uygun şekilde yazılmasını sağlayan resmi kaynaktır. Üsküdar Üniversitesi bünyesinde tez yazım süreci tek bir merkezi kılavuzla değil, öğrencinin kayıtlı olduğu enstitüye göre değişen ayrı kılavuzlarla yürütülür; bu nedenle bir öğrencinin ilk yapması gereken şey, hangi enstitüye bağlı olduğunu ve o enstitünün en güncel kılavuz sürümünü netleştirmektir.
Bu yazıda, Üsküdar Üniversitesi’nde tez yazımını düzenleyen kılavuzların kapsamı, kapak sayfasından kaynakçaya kadar biçimsel kurallar, tezin bölüm yapısı, atıf sistemi, savunma süreci ve sık yapılan hatalar; güncel ve doğrulanabilir bir çerçevede ele alınmaktadır.
Üsküdar Üniversitesi’nde Tez Yazım Kılavuzu Ne İşe Yarar?
Tez yazım kılavuzu, bir tezin yalnızca içerik olarak değil biçim olarak da akademik camianın kabul ettiği standartlara uygun olmasını garanti eden bir referans dokümandır. Üsküdar Üniversitesi’nde bu kılavuzlar; kapak tasarımından yazı tipine, satır aralığından kaynak gösterimine, tablo ve şekil numaralandırmasından ekler bölümüne kadar tezin her aşamasını kapsar.
Kılavuza uyulmadan teslim edilen bir tez, enstitü tarafından biçimsel gerekçelerle iade edilebilir; bu da savunma takviminin gecikmesine yol açar. Bu yüzden tez yazımına başlamadan önce kılavuzun güncel sürümünün indirilmesi ve tez boyunca referans olarak elde tutulması önerilir.
Hangi Enstitüye Göre Hangi Kılavuz Kullanılmalı?
Üsküdar Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim birden fazla enstitü çatısı altında yürütülür ve her enstitünün kendi tez yazım kılavuzu bulunur. Bu ayrım, disiplinler arası farklılıkların (örneğin sayısal verinin sunumu ile sosyal bilimlerdeki metin ağırlıklı analizin) kılavuza yansıtılabilmesi içindir. Öğrenciler tez şablonunu indirirken mutlaka kendi enstitülerine ait dosyayı seçmelidir.
- Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez/Proje Yazım Kılavuzu
- Fen Bilimleri Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
Kapak ve Başlangıç Sayfalarının Hazırlanması
Üsküdar Üniversitesi kılavuzlarında kapak sayfası, tezin ilk izlenimini oluşturan ve en katı biçim kurallarına tabi olan bölümdür. Dış kapakta üniversite logosu sayfanın üst kısmına ortalanarak yerleştirilir; hemen altında “T.C.”, ardından “ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ” ve enstitünün tam adı üç ayrı satır halinde, büyük harflerle ve ortalanmış olarak yazılır.
Kapağın devamında tez danışmanının unvanı ve adı-soyadı (yalnızca baş harfleri büyük olacak biçimde), tezin enstitü müdürlüğüne bildirilen tam başlığı büyük harflerle, öğrencinin adı-soyadı, tez türü (yüksek lisans tezi / doktora tezi) ve teslim yılı yer alır. İç kapak, dış kapakla neredeyse aynı bilgileri taşır ancak jüri onay çizgileri ve imza alanları eklenir.
Kapaktan sonra sırasıyla; onay sayfası, etik beyan sayfası, teşekkür, özet (Türkçe ve İngilizce), içindekiler, tablolar listesi, şekiller listesi ve kısaltmalar listesi gelir. Bu sayfaların sıralaması kılavuzda net biçimde tanımlanmıştır ve sıranın değiştirilmesi biçimsel bir hata olarak değerlendirilir.
Sayfa Düzeni, Yazı Tipi ve Biçim Kuralları
Türkiye’deki lisansüstü tez kılavuzlarının genelinde olduğu gibi Üsküdar Üniversitesi kılavuzlarında da tez A4 boyutunda, tek yüze baskıya uygun şekilde hazırlanır. Kenar boşlukları, yazı tipi büyüklüğü, satır aralığı ve paragraf girintisi gibi tüm ölçüler enstitüye özel şablon dosyasında (genellikle .docx uzantılı) hazır olarak tanımlıdır; bu nedenle sıfırdan biçim ayarlamak yerine resmi şablonun kullanılması önerilir.
Genel akademik uygulamada esas alınan ölçüler; sol kenar boşluğunun ciltleme payı nedeniyle diğer kenarlardan biraz daha geniş bırakılması, gövde metninde 1,5 satır aralığının, dipnot ve alıntılarda ise tek satır aralığının kullanılmasıdır. Sayfa numaraları ana metinde sağ alt veya sağ üst köşede, ön sayfalarda ise sayfanın alt ortasında Romen rakamlarıyla yer alır. Kılavuzun her enstitüye özgü güncel sürümünde bu değerler santimetre cinsinden kesin olarak belirtildiğinden, tez yazımına başlamadan önce ilgili enstitünün web sayfasından en güncel PDF’in indirilmesi kritik önemdedir.
Tezin Bölüm Yapısı ve İçerik Organizasyonu
Üsküdar Üniversitesi’nin farklı enstitülere ait kılavuzları, tez yapısında ortak bir mantık izler: giriş, literatür taraması (kuramsal çerçeve), yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç. Giriş bölümünde araştırmanın problemi, amacı, önemi ve kapsamı net biçimde ortaya konur; literatür taraması bölümünde alanyazındaki mevcut çalışmalar sistematik olarak değerlendirilir ve araştırmanın konumlandığı boşluk gösterilir.
Yöntem bölümü, araştırmanın deseni, örneklem veya katılımcı grubu, veri toplama araçları ve analiz teknikleri hakkında başka bir araştırmacının çalışmayı tekrarlayabileceği kadar ayrıntılı bilgi içermelidir. Sağlık Bilimleri Enstitüsü’ne bağlı tezlerde etik kurul onayı ve klinik veri kullanımına ilişkin ek açıklamalar; Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı tezlerde ise toplumsal bağlam ve kavramsal çerçeveye dair daha geniş bir literatür tartışması beklenir.
Kaynak Gösterimi ve Atıf Sistemi
Kaynak gösteriminde akademik dürüstlük ilkesi esastır: tezde yararlanılan her kitap, makale, tez, rapor veya internet kaynağı hem metin içinde hem de kaynakça bölümünde eksiksiz biçimde belirtilmelidir. Üsküdar Üniversitesi’ne bağlı enstitülerin büyük bölümü, sosyal ve sağlık bilimleri alanında yaygın olarak kullanılan APA (American Psychological Association) atıf sistemini esas alır; metin içi atıflarda yazar soyadı ve yayın yılı parantez içinde, ikiden fazla yazarlı çalışmalarda ise ilk yazar soyadının ardından “ve diğerleri” ifadesi kullanılır.
Kaynakça listesi alfabetik sıraya göre düzenlenir ve her kaynak türü (kitap, makale, tez, elektronik kaynak) için farklı bir biçim kalıbı uygulanır. Doğrudan alıntılarda sayfa numarası mutlaka belirtilmeli, dolaylı alıntılarda da fikrin kime ait olduğu açıkça gösterilmelidir. İntihal oranının kabul edilebilir sınırların altında tutulması, tez teslim sürecinin önkoşullarından biridir.
Üsküdar Üniversitesi, tez teslim öncesinde intihal tespit yazılımı üzerinden alınan benzerlik raporunun enstitüye sunulmasını şart koşar; bu nedenle tez yazımı ilerledikçe benzerlik oranının düzenli aralıklarla kontrol edilmesi, teslim tarihine yakın sürprizlerle karşılaşılmasını önler. Doğrudan alıntıların tırnak içinde ve sayfa numarasıyla belirtilmesi, parafraz yapılan bölümlerde de fikrin sahibinin açıkça gösterilmesi, hem akademik etik açısından hem de benzerlik oranının makul seviyede kalması açısından önemlidir.
Tablo, Şekil ve Ekler Düzenlemesi
Tezde yer alan her tablo ve şekil, bölüm numarasına bağlı olarak sıralı biçimde numaralandırılır (örneğin Tablo 3.1, Şekil 4.2) ve başlıkları kılavuzda belirtilen konuma yerleştirilir: tablo başlıkları tablonun üstünde, şekil açıklamaları ise şeklin altında yer alır. Tüm tablo ve şekiller, içindekiler bölümünün hemen ardından ayrı listeler halinde de gösterilir.
Anket formları, görüşme soruları, etik kurul onay belgeleri ve ham veri çıktıları gibi destekleyici materyaller ekler bölümünde sunulur; her ek ayrı bir harfle (Ek-1, Ek-2 vb.) numaralandırılır ve metin içinde ilgili yerde bu numaraya atıf yapılır.
Tez Savunma Süreci ve Makale Şartı
Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tezli yüksek lisans öğrencilerinin savunma sınavına girebilmesi için, tez çalışmalarından üretilen bir araştırma makalesini ulusal veya uluslararası hakemli bir dergiye göndermiş olmaları şartı aranmaktadır. Bu koşul, tezin yalnızca kurum içi bir gereklilik olmaktan çıkıp akademik camiaya katkı sunan bir ürün haline gelmesini amaçlar.
Savunma öncesinde tez, danışman onayının ardından jüri üyelerine belirli bir süre önce ulaştırılır; jüri, tezi hem içerik hem de kılavuza uygunluk açısından değerlendirir. Savunma sonrasında istenen düzeltmeler tamamlanmadan tezin kesin teslimi yapılamaz.
Tez Teslim Süreci ve Sık Yapılan Hatalar
Kesin teslim aşamasında öğrencilerden genellikle ciltli baskı, dijital kopya (PDF/CD) ve enstitünün istediği ıslak imzalı formların bir arada sunulması istenir. Başvurular çoğunlukla üniversitenin online sistemi üzerinden yürütülür ve dilekçeler kurumsal e-posta hesabı ile gönderilir.
Tez yazım sürecinde en sık karşılaşılan hatalar arasında; eski kılavuz sürümünün kullanılması, kaynakça ile metin içi atıfların birbirini tutmaması, tablo/şekil numaralandırmasının bölüm numarasıyla uyumsuz olması ve özet bölümünün kılavuzda belirtilen kelime sınırını aşması sayılabilir. Bu hataların önüne geçmenin en pratik yolu, tez tamamlandıktan sonra kılavuzdaki “sık karşılaşılan hatalar” dokümanıyla satır satır karşılaştırma yapmaktır.
Tez Konusu Seçimi ve Danışman İlişkisi
Üsküdar Üniversitesi’nde tez sürecinin sağlıklı ilerlemesi, doğru bir konu seçimiyle başlar. Öğrencinin ilgi alanı, danışmanının uzmanlık alanı ve enstitünün kabul ettiği araştırma çerçevesi arasında bir kesişim noktası bulunması, hem tez yazım sürecini hem de veri toplama aşamasını kolaylaştırır. Tez konusu genellikle bir “Tez Öneri Formu” ile enstitüye bildirilir ve ilgili anabilim dalı kurulunun onayından geçer.
Danışmanla düzenli aralıklarla yapılan görüşmeler, hem içerik hem de biçim açısından geri bildirim almayı sağlar. Danışman, öğrencinin kılavuzu doğru yorumlamasına, literatür taramasını derinleştirmesine ve yöntem bölümünü metodolojik açıdan sağlamlaştırmasına rehberlik eder. Tez önerisi aşamasında enstitüye sunulan taslağın da kılavuza uygun biçimde hazırlanmış olması beklenir; bu nedenle biçim kurallarının tez yazımının en başından itibaren, yalnızca son aşamada değil, tüm süreç boyunca uygulanması önerilir.
Dil, Üslup ve Akademik Yazım Kalitesi
Kılavuzlar yalnızca biçimsel kuralları değil, akademik dilin niteliğine ilişkin beklentileri de tanımlar. Üsküdar Üniversitesi’nde hazırlanan tezlerde nesnel, açık ve yalın bir anlatım tercih edilir; birinci tekil şahıs kullanımından kaçınılması, öznel yargılardan uzak durulması ve terimlerin tutarlı biçimde kullanılması beklenir. Kısaltmalar ilk geçtiği yerde açık haliyle birlikte verilir ve kısaltmalar listesine eklenir.
Yazım ve noktalama kurallarına uyum, TDK’nın güncel yazım kılavuzu esas alınarak değerlendirilir. Cümlelerin gereksiz uzunluktan kaçınması, paragrafların tek bir ana fikir etrafında kurgulanması ve bölümler arası geçişlerin akıcı olması, jüri değerlendirmesinde biçimsel puanlamanın yanı sıra okunabilirliği de artıran unsurlardır.
Tez Uzunluğu ve Bölüm Bazında Genel Beklentiler
Kesin sayfa sayısı sınırı kılavuzdan kılavuza değişmekle birlikte, Üsküdar Üniversitesi’nde yüksek lisans tezleri genellikle 60-120 sayfa, doktora tezleri ise 150-250 sayfa aralığında değerlendirilir; ancak bu aralık bağlayıcı bir kural değil, alan pratiğine dayanan genel bir eğilimdir ve asıl belirleyici, araştırmanın kapsamı ile bulguların derinliğidir. Giriş ve literatür taraması bölümleri toplam metnin yaklaşık üçte birini oluştururken, yöntem, bulgular ve tartışma bölümleri araştırmanın niteliğine göre daha değişken bir orana sahip olabilir.
Özet ve abstract bölümleri için kılavuzda genellikle 250-300 kelimelik bir üst sınır tanımlanır; bu sınırın aşılması biçimsel bir eksiklik olarak değerlendirilebilir. Sayfa sayısından bağımsız olarak, jüri değerlendirmesinde asıl önem taşıyan unsur, araştırma sorusunun tutarlı biçimde ele alınması ve bulguların yeterli derinlikte tartışılmasıdır.
Tez Yazımında Zaman Yönetimi ve Pratik İpuçları
Tez yazımı, tek seferde tamamlanan bir yazım eylemi değil, aylar süren bir araştırma ve düzenleme sürecidir. Üsküdar Üniversitesi’nde tez takvimi genellikle konu onayı, literatür taraması, veri toplama, analiz, yazım ve savunma aşamalarından oluşur; her aşama için gerçekçi bir süre planlaması yapılması, teslim tarihine yaklaşırken yaşanan yoğun baskıyı azaltır.
Kılavuzun resmi Word şablonunun tez yazımının en başında indirilip kullanılması, biçimsel düzenlemelerin sona bırakılmasından kaynaklanan zaman kaybını önler. Başlık stillerinin (Heading 1, Heading 2 gibi) Word içinde doğru tanımlanması, otomatik içindekiler tablosunun oluşturulmasını ve sayfa numaralandırmasının tutarlı ilerlemesini sağlar. Ayrıca kaynakça yönetimi için bir referans yönetim yazılımı (Zotero, Mendeley gibi) kullanılması, atıfların APA kurallarına uygun ve tutarlı biçimde oluşturulmasını kolaylaştırır.
Tez tamamlandıktan sonra danışmana teslim edilmeden önce; kapak bilgilerinin doğruluğu, sayfa numaralarının sürekliliği, tablo/şekil listelerinin güncel olup olmadığı, kaynakça ile metin içi atıfların birebir örtüşüp örtüşmediği ve özetin kelime sınırına uygunluğu tek tek kontrol edilmelidir. Bu son kontrol aşaması, jüri önüne çıkmadan önce biçimsel gerekçelerle geri gönderilme riskini önemli ölçüde azaltır.
Sonuç: Üsküdar Üniversitesi’nde Sorunsuz Bir Tez Süreci İçin Öneriler
Üsküdar Üniversitesi’nde tez yazım sürecini sorunsuz tamamlamanın anahtarı, çalışmaya başlamadan önce kendi enstitünüze ait en güncel kılavuzu ve resmi Word şablonunu temin etmek, danışmanınızla biçim konusundaki beklentileri netleştirmek ve teslimden önce kılavuzla satır satır karşılaştırma yapmaktır. Kılavuzlar zaman zaman güncellendiği için, önceki dönemlerden edinilen örnek tezlere değil, enstitünün resmi web sayfasında yayımlanan en son sürüme güvenilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Üsküdar Üniversitesi’nde tek bir tez yazım kılavuzu mu var?
Hayır. Üsküdar Üniversitesi’nde her enstitünün (Sosyal Bilimler, Sağlık Bilimleri, Fen Bilimleri, Lisansüstü Eğitim, Bağımlılık ve Adli Bilimler, Tasavvuf Araştırmaları) kendine ait ayrı bir tez yazım kılavuzu ve şablonu bulunur; öğrenciler kayıtlı oldukları enstitünün kılavuzunu kullanmalıdır.
Üsküdar Üniversitesi tez yazım kılavuzuna nereden ulaşılır?
İlgili enstitünün resmi web sayfasındaki “Formlar” bölümünden güncel yıla ait tez yazım kılavuzu ve Word şablonu indirilebilir.
Hangi atıf sistemi kullanılıyor?
Üsküdar Üniversitesi’ne bağlı enstitülerin büyük çoğunluğu APA atıf sistemini esas alır; kesin kurallar için ilgili enstitünün kılavuzuna bakılmalıdır.
Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde savunmaya girmeden önce makale şartı var mı?
Evet, tezli yüksek lisans öğrencilerinin savunma sınavına girebilmesi için tezlerinden üretilmiş bir makaleyi hakemli bir dergiye göndermiş olmaları gerekmektedir.
Kılavuza uyulmadan tez teslim edilebilir mi?
Hayır, kılavuza uygun olmayan tezler enstitü tarafından biçimsel gerekçelerle iade edilir ve düzeltilmeden kesin teslim yapılamaz.
Tez konusu nasıl belirlenir?
Tez konusu, öğrencinin danışmanıyla birlikte belirlediği ve Tez Öneri Formu ile enstitüye bildirdiği; ilgili anabilim dalı kurulunun onayından geçen bir süreçle kesinleşir.
Tezde birinci tekil şahıs kullanılabilir mi?
Hayır, akademik yazım kurallarına göre nesnel bir dil tercih edilir ve birinci tekil şahıs anlatımından kaçınılması önerilir.
Yüksek lisans ve doktora tezleri arasında biçimsel bir fark var mı?
Kapak, sayfa düzeni ve kaynakça kuralları büyük ölçüde ortaktır; asıl fark tezin kapsamı, literatür taramasının derinliği ve beklenen özgün katkı düzeyindedir.
Tez şablonunda başlık stilleri neden önemlidir?
Word’de tanımlı başlık stilleri (Heading 1, Heading 2 vb.) kullanılmadan otomatik içindekiler tablosu doğru oluşmaz ve sayfa numaralandırması tutarsızlaşabilir.
