Fenerbahçe Üniversitesi Tez Yazım Kılavuzu, İstanbul Ataşehir kampüsünde 2016 yılında Fenerbahçe Spor Kulübü’ne bağlı vakıf tarafından kurulan üniversitede yüksek lisans ve doktora tezlerinin biçimsel standartlarını belirleyen resmi dokümandır. Genç ve dinamik bir lisansüstü eğitim yapısına sahip olan Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez yazım kuralları, enstitü bazında hazırlanan kılavuzlar üzerinden yürütülür.
Bu yazıda Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez hazırlayan öğrencilerin bilmesi gereken kapak düzeni, biçim kuralları, kaynakça sistemi, tez bölüm yapısı ve teslim süreci; güncel akademik uygulamalar temel alınarak ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Fenerbahçe Üniversitesi’nde Tez Yazım Kılavuzunun Rolü
Fenerbahçe Üniversitesi, kısa geçmişine rağmen lisansüstü eğitimde hızla büyüyen enstitü yapısına sahiptir; Sosyal Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü altında farklı disiplinlerde yüksek lisans ve doktora programları yürütülmektedir. Her enstitü, kendi disiplininin gerekliliklerine göre şekillenen bir tez yazım kılavuzu yayımlar.
Kılavuzun temel amacı, üniversite bünyesinde üretilen tüm tezlerin ortak bir görsel ve akademik kimlikte olmasını sağlamak, jüri değerlendirmesini kolaylaştırmak ve tezin ulusal tez merkezine (YÖK Ulusal Tez Merkezi) sorunsuz aktarılabilmesini garanti altına almaktır.
Hangi Enstitünün Kılavuzu Kullanılmalı?
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez yazımına başlamadan önce öğrencinin yapması gereken ilk adım, kayıtlı olduğu enstitünün web sayfasından güncel kılavuzu ve varsa hazır Word şablonunu temin etmektir. Enstitüler arasında biçimsel ayrıntılarda (örneğin kapak sırası, tablo düzeni) farklılıklar olabileceğinden başka bir enstitünün kılavuzu referans alınmamalıdır.
- Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Fen Bilimleri Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Eğitim Bilimleri Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
- Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu
Kapak Sayfası ve Ön Bölümlerin Hazırlanması
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez kapağı, Türkiye’deki lisansüstü tez geleneğine uygun biçimde hazırlanır: sayfanın üst kısmında üniversite logosu, hemen altında “T.C.” ibaresi, “FENERBAHÇE ÜNİVERSİTESİ” ve ilgili enstitünün tam adı büyük harflerle ve ortalanmış olarak yer alır. Kapağın orta bölümünde tezin başlığı, alt bölümünde ise öğrencinin adı-soyadı, tez türü (yüksek lisans/doktora tezi), danışmanın unvanı-adı-soyadı ve teslim yılı bulunur.
İç kapak, dış kapakla aynı bilgileri taşımakla birlikte jüri üyelerinin isim ve imza alanlarını da içerir. Kapak sayfalarının ardından onay sayfası, etik beyan, teşekkür, Türkçe ve İngilizce özet, içindekiler, tablo/şekil listeleri ve kısaltmalar listesi sırasıyla yer alır. Bu sıralamanın değiştirilmesi biçimsel bir eksiklik olarak değerlendirilir ve düzeltme talep edilmesine neden olabilir.
Sayfa Düzeni ve Biçim Standartları
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tezler, Türkiye’deki üniversitelerin genelinde kabul gören standartlara paralel olarak A4 boyutunda ve tek yüze baskıya uygun şekilde hazırlanır. Kılavuzda; kenar boşlukları (ciltleme payı nedeniyle sol kenarın diğer kenarlardan biraz daha geniş bırakılması), yazı tipi (genellikle Times New Roman, 12 punto gövde metni için), satır aralığı (ana metinde 1,5, dipnot ve doğrudan alıntılarda tek satır) ve paragraf girintisi gibi teknik detaylar net biçimde tanımlanır.
Sayfa numaralandırmasında ön sayfalar (özet, içindekiler vb.) Romen rakamlarıyla, ana metin ise Arap rakamlarıyla numaralandırılır. Başlıklar hiyerarşik bir numaralandırma sistemiyle (1., 1.1., 1.1.1. gibi) düzenlenir ve her ana bölüm yeni bir sayfadan başlar. Kesin ölçüler enstitüden enstitüye küçük farklılıklar gösterebileceğinden, tez yazımına geçmeden önce ilgili enstitünün en güncel PDF kılavuzunun indirilmesi önerilir.
Tezin Bölüm Yapısı: Giriş’ten Sonuç’a
Fenerbahçe Üniversitesi’nde hazırlanan tezler, akademik yazının evrensel kabul gören yapısını izler. Giriş bölümünde araştırma problemi, amacı, önemi, sınırlılıkları ve varsayımları tanıtılır. Kuramsal çerçeve ve literatür taraması bölümünde konuyla ilgili ulusal ve uluslararası çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilir ve araştırmanın alanyazına katkısı ortaya konur.
Yöntem bölümünde araştırma deseni, evren-örneklem veya katılımcı grubu, veri toplama araçları, geçerlik-güvenirlik çalışmaları ve analiz teknikleri ayrıntılı biçimde açıklanır. Bulgular bölümü, araştırma sorularına veya hipotezlere paralel bir sırayla, tablo ve şekillerle desteklenerek sunulur. Tartışma ve sonuç bölümünde bulgular literatürle karşılaştırılır, araştırmanın sınırlılıkları belirtilir ve gelecek çalışmalar için öneriler geliştirilir.
Fen Bilimleri Enstitüsü’ne bağlı tezlerde deneysel düzenek, ölçüm belirsizliği ve istatistiksel analiz yöntemlerinin ayrıntılı raporlanması beklenirken, Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı tezlerde kavramsal çerçevenin daha geniş bir literatür tartışmasıyla desteklenmesi ve nitel/nicel veri analizinin şeffaf biçimde raporlanması önem taşır. Her iki durumda da bölümler arasındaki mantıksal akışın korunması, giriş bölümünde ortaya konan araştırma sorularının sonuç bölümünde tek tek yanıtlanmış olması jüri değerlendirmesinde aranan temel kriterlerdendir.
Kaynakça ve Atıf Kuralları
Fenerbahçe Üniversitesi’ne bağlı enstitülerde kaynak gösterimi, disipline göre değişmekle birlikte sosyal ve sağlık bilimleri alanında yaygın olarak APA atıf sistemi tercih edilir; fen bilimleri ve mühendislik ağırlıklı programlarda ise numaralı atıf sistemleri de kullanılabilir. Metin içi atıflarda yazar soyadı, yayın yılı ve doğrudan alıntılarda sayfa numarası belirtilir; kaynakça bölümü alfabetik sıraya göre düzenlenir.
Akademik etik kuralları gereği, yararlanılan her kaynağa mutlaka atıf yapılması, başkasına ait fikir ve verilerin kaynak gösterilmeden kullanılmaması zorunludur. Üniversitenin intihal tespit sistemleri üzerinden yapılan benzerlik taraması, tez teslim sürecinin standart bir aşamasıdır ve kabul edilebilir benzerlik oranının üzerindeki tezler düzeltme için geri gönderilir.
Bu nedenle tez yazımı ilerledikçe benzerlik oranının erken aşamalardan itibaren düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir; böylece teslim tarihine yakın bir dönemde beklenmedik yüksek bir benzerlik oranıyla karşılaşılması ve son anda kapsamlı bir yeniden yazım yapılması ihtiyacı önlenmiş olur. Doğrudan alıntıların tırnak içinde ve sayfa numarasıyla gösterilmesi, dolaylı alıntılarda dahi fikrin kime ait olduğunun net biçimde belirtilmesi, hem akademik dürüstlük hem de düşük bir benzerlik oranı elde etmek açısından belirleyicidir.
Tablo, Şekil, Ekler ve Görsel Materyaller
Tezde kullanılan tüm tablo ve şekiller bölüm numarasına bağlı sıralı bir sistemle numaralandırılır ve içindekiler bölümünün hemen ardından ayrı listeler halinde sunulur. Tablo başlıkları tablonun üzerinde, şekil açıklamaları ise şeklin altında konumlandırılır. Anket formları, görüşme protokolleri, etik kurul onay belgeleri gibi destekleyici materyaller ekler bölümünde ayrı ayrı numaralandırılarak (Ek-A, Ek-B vb.) sunulur.
Etik Kurul Onayı ve Savunma Süreci
İnsan veya hayvan katılımcı içeren araştırmalarda, veri toplama sürecine başlamadan önce Fenerbahçe Üniversitesi Etik Kurulu’ndan onay alınması zorunludur; bu onay belgesi tezin ekler bölümünde sunulur. Tez tamamlandıktan sonra danışman onayıyla jüriye iletilir, jüri üyeleri tezi hem akademik içerik hem de kılavuza biçimsel uygunluk açısından değerlendirir.
Savunma sınavı sonrasında jüri tarafından istenen düzeltmeler belirli bir süre içinde tamamlanmalı ve tez, düzeltilmiş haliyle enstitüye yeniden sunulmalıdır. Kesin kabul sonrası tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne yüklenmek üzere enstitünün istediği dijital ve basılı formatlarda teslim edilir. Savunma sınavı genellikle sözlü sunum ve jüri sorularından oluşan iki bölümden oluşur; öğrencinin araştırmasını kısa ve öz biçimde özetleyebilmesi, metodolojik tercihlerini savunabilmesi ve bulgularının sınırlılıklarını net biçimde ifade edebilmesi beklenir.
Tez Teslim Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kesin teslim aşamasında genellikle ciltli nüsha, dijital kopya ve enstitünün talep ettiği imzalı formlar (tez veri girişi formu, etik beyan formu, YÖK bildirim formu gibi) birlikte sunulur. Öğrencilerin bu belgeleri teslim tarihinden önce eksiksiz hazırlaması, mezuniyet sürecinin gecikmemesi açısından önemlidir.
Sık karşılaşılan sorunlar arasında; kılavuzun eski sürümünün kullanılması, özetin kelime sınırını aşması, kaynakça ile metin içi atıfların uyuşmaması ve tablo/şekil numaralandırmasının tutarsız olması sayılabilir. Bu tür hataların önüne geçmek için tez tamamlandıktan sonra kılavuzla madde madde karşılaştırma yapılması tavsiye edilir.
Tez Konusu Belirleme ve Danışmanlık Süreci
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez sürecinin ilk adımı, öğrencinin ilgi alanı ile danışmanın uzmanlık alanının kesiştiği bir araştırma konusunun belirlenmesidir. Genellikle bu konu, bir tez öneri formu aracılığıyla ilgili anabilim dalı başkanlığına ve ardından enstitü yönetim kuruluna sunularak resmileştirilir. Üniversitenin görece genç bir kurum olması, birçok programda güncel ve disiplinlerarası konulara açık bir araştırma ortamı sunmaktadır.
Danışmanla düzenli yürütülen görüşmeler; literatür taramasının kapsamının belirlenmesi, yöntemin metodolojik açıdan sağlamlaştırılması ve biçimsel kuralların doğru yorumlanması açısından belirleyicidir. Tez önerisi aşamasında sunulan taslağın da kılavuza uygun hazırlanmış olması, sonraki aşamalarda büyük bir biçim revizyonu yapma ihtiyacını ortadan kaldırır.
Akademik Dil ve Yazım Kalitesi Beklentileri
Fenerbahçe Üniversitesi kılavuzları, biçimsel kuralların yanı sıra akademik dilin niteliğine dair beklentileri de tanımlar. Tezlerde nesnel, açık ve tutarlı bir terminoloji kullanımı esastır; öznel değerlendirmelerden ve birinci tekil şahıs anlatımından kaçınılması beklenir. Kısaltmalar ilk kullanıldıkları yerde açık haliyle verilir ve kısaltmalar listesine eklenir.
Yazım ve noktalama kurallarında TDK’nın güncel yazım kılavuzu esas alınır. Paragrafların tek bir ana fikir etrafında kurgulanması, bölümler arasında mantıksal geçişlerin sağlanması ve gereksiz tekrarlardan kaçınılması, hem jüri değerlendirmesinde hem de tezin akademik camiada okunabilirliğinde önemli rol oynar.
Tez Uzunluğu ve Bölüm Bazında Genel Beklentiler
Kesin sayfa sayısı sınırı programdan programa değişmekle birlikte, Fenerbahçe Üniversitesi’nde yüksek lisans tezleri genellikle 60-120 sayfa, doktora tezleri ise 150-250 sayfa aralığında değerlendirilir; bu aralık bağlayıcı bir kural değil, alan pratiğine dayanan genel bir eğilimdir ve belirleyici olan araştırmanın kapsamı ile bulguların derinliğidir. Giriş ve literatür taraması bölümleri toplam metnin yaklaşık üçte birini oluştururken, yöntem, bulgular ve tartışma bölümleri araştırmanın niteliğine göre değişkenlik gösterebilir.
Özet ve abstract bölümleri için kılavuzda genellikle 250-300 kelimelik bir üst sınır tanımlanır; bu sınırın aşılması biçimsel bir eksiklik olarak değerlendirilebilir. Sayfa sayısından bağımsız olarak jüri değerlendirmesinde önem taşıyan unsur, araştırma sorusunun tutarlı biçimde ele alınması ve bulguların yeterli derinlikte tartışılmasıdır.
Tez Yazımında Zaman Yönetimi ve Pratik İpuçları
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez süreci; konu onayı, literatür taraması, veri toplama, analiz, yazım ve savunma aşamalarından oluşan çok adımlı bir süreçtir. Her aşama için gerçekçi bir zaman planı yapılması, teslim tarihine yaklaşırken ortaya çıkan yoğun iş yükünü ve buna bağlı biçimsel hataları azaltır. Kılavuzun resmi Word şablonunun tez yazımının en başından itibaren kullanılması, sonradan yapılacak kapsamlı biçim düzenlemelerinin önüne geçer.
Word’de başlık stillerinin (Heading 1, Heading 2 vb.) doğru tanımlanması, otomatik içindekiler tablosunun güncel kalmasını ve sayfa numaralandırmasının tutarlı ilerlemesini sağlar. Kaynakça yönetimi için bir referans yönetim yazılımı kullanılması, atıfların seçilen sisteme (örneğin APA) uygun ve tutarlı biçimde oluşturulmasını kolaylaştırır ve son anda yapılan manuel düzeltmelerden kaynaklanan hataları azaltır.
Tez, danışmana ve ardından jüriye sunulmadan önce; kapak bilgilerinin doğruluğu, sayfa numaralandırmasının sürekliliği, tablo ve şekil listelerinin güncelliği, kaynakça ile metin içi atıfların örtüşmesi ve özetin kelime sınırına uygunluğu tek tek kontrol edilmelidir. Bu son biçimsel denetim, savunma öncesinde veya sonrasında yapılacak düzeltme taleplerinin sayısını önemli ölçüde azaltır.
Sonuç: Fenerbahçe Üniversitesi’nde Tez Sürecini Kolaylaştıran Adımlar
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez yazım sürecinin sorunsuz ilerlemesi için önerilen yol; kayıtlı olunan enstitünün resmi kılavuzunu ve şablonunu en başında temin etmek, danışmanla biçimsel beklentileri netleştirmek, etik kurul süreçlerini zamanında başlatmak ve teslimden önce kılavuzla satır satır karşılaştırma yapmaktır. Üniversite henüz genç bir kurum olduğundan kılavuzlar zaman zaman güncellenebilir; bu nedenle her zaman enstitünün resmi web sayfasındaki en son sürüme güvenilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tüm enstitüler aynı tez yazım kılavuzunu mu kullanır?
Hayır. Sosyal Bilimler, Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri, Eğitim Bilimleri ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü’nün kendine özgü kılavuzları vardır; öğrenciler kendi enstitülerine ait güncel sürümü kullanmalıdır.
Fenerbahçe Üniversitesi’nde hangi atıf sistemi kullanılır?
Sosyal ve sağlık bilimleri alanında genellikle APA atıf sistemi tercih edilirken, fen bilimleri ve mühendislik programlarında disipline özgü numaralı atıf sistemleri de kullanılabilir.
Tez teslim edilmeden önce etik kurul onayı gerekli mi?
İnsan veya hayvan katılımcı içeren araştırmalarda veri toplamadan önce Etik Kurul’dan onay alınması zorunludur ve bu belge tezin eklerinde sunulur.
Kılavuza uygun olmayan tez teslim edilebilir mi?
Hayır, biçimsel olarak kılavuza uymayan tezler enstitü tarafından düzeltme istemiyle iade edilir ve kesin teslim gerçekleşmeden mezuniyet işlemleri tamamlanmaz.
Fenerbahçe Üniversitesi tez şablonuna nereden ulaşılır?
İlgili enstitünün resmi web sitesindeki formlar veya kılavuzlar bölümünden güncel Word şablonu ve PDF kılavuz indirilebilir.
Tez konusu nasıl resmileştirilir?
Tez konusu, danışmanla birlikte belirlenip bir tez öneri formuyla anabilim dalı başkanlığına ve ardından enstitü yönetim kuruluna sunularak resmileştirilir.
Tezde kullanılacak dil nasıl olmalıdır?
Nesnel, açık ve tutarlı bir akademik dil kullanılmalı; öznel ifadelerden ve birinci tekil şahıs anlatımından kaçınılmalıdır.
Fenerbahçe Üniversitesi’nde tez İngilizce yazılabilir mi?
Programın eğitim diline ve enstitünün onayına bağlı olarak birçok programda tez İngilizce olarak da hazırlanabilir; bu durumda ilgili enstitünün İngilizce kılavuz sürümü esas alınır.
Tez teslim edilmeden önce hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Genellikle ciltli nüsha, dijital kopya, etik beyan formu, tez veri giriş formu ve YÖK bildirim formu gibi belgelerin eksiksiz hazırlanması istenir.
