Abstract (özet), bir tez veya makalenin amacını, yöntemini, temel bulgularını ve sonucunu 150-300 kelime arasında kısaca aktaran metindir. Okuyucu çoğu zaman çalışmanın tamamını okumadan önce yalnızca özete bakar ve çalışmayı okuyup okumamaya buna göre karar verir. Bu nedenle abstract, çalışmanızın vitrinidir.
Bu yazıda abstract’ın ne olduğunu, hangi bölümlerden oluştuğunu, nasıl yazılacağını ve sık yapılan hataları örnekle birlikte bulacaksınız.
Abstract (Özet) Nedir?
Abstract, çalışmanın tamamını tek paragrafta özetleyen bağımsız bir metindir. Çalışmayı hiç okumamış biri bile abstract’ı okuyarak şu soruların cevabını bulabilmelidir:
- Araştırma neden yapıldı?
- Nasıl yapıldı?
- Ne bulundu?
- Bu bulgular ne anlama geliyor?
Abstract; akademik veri tabanlarında (Scopus, Web of Science, Google Scholar, DergiPark) taranan ilk bölümdür. Hakemler, editörler ve diğer araştırmacılar çalışmanızı ilk olarak bu metinle tanır.
Özet ve Abstract Arasındaki Fark Nedir?
Türkçe yazılan tez ve makalelerde iki ayrı özet bulunur:
- Özet: Çalışmanın Türkçe özetidir.
- Abstract: Aynı özetin İngilizce karşılığıdır.
İkisi de aynı içeriği taşımalıdır. Ancak İngilizce abstract’ı kelime kelime çeviri yerine akıcı akademik İngilizceyle yazmak daha doğrudur. Uluslararası okur kitlesi çoğunlukla yalnızca abstract’a eriştiği için bu bölümün dil kalitesi özellikle önemlidir.
İyi Bir Abstract’ın Bölümleri
Abstract’ın genel yapısı IMRaD formatını (Giriş, Yöntem, Bulgular, Tartışma) yansıtır:
- Amaç / Problem: Çalışmanın neden yapıldığı ve ne sorduğu (1-2 cümle)
- Yöntem: Araştırma deseni, örneklem, veri toplama aracı, analiz tekniği (2-3 cümle)
- Bulgular: En önemli sonuçlar, mümkünse sayısal verilerle (2-3 cümle)
- Sonuç / Katkı: Bulguların anlamı ve literatüre katkısı (1-2 cümle)
- Anahtar kelimeler: Çalışmayı temsil eden 3-6 kelime
Bazı dergiler ve enstitüler yapılandırılmış (başlıklı) abstract ister. Bu durumda yukarıdaki bölümler ayrı başlıklar altında yazılır.
Abstract Nasıl Yazılır? (Adım Adım)
Adım 1: Önce Çalışmayı Bitirin
Abstract’ı en son yazmak en sağlıklı yoldur. Bulgularınız ve sonucunuz netleştikten sonra özet yazmak hem kolaylaşır hem de tutarlı olur.
Adım 2: Her Bölümden Ana Fikri Çıkarın
Giriş, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerinden birer ya da ikişer cümle seçin. Amaç, çalışmanın iskeletini çıkarmaktır; ayrıntıları gövdeye bırakın.
Adım 3: Dört Soruya Cevap Verin
Taslağınızı yazarken şu soruları cevaplayın:
- Ne araştırıldı ve neden?
- Hangi yöntem kullanıldı?
- Ana bulgular nelerdir?
- Bu bulguların önemi nedir?
Adım 4: Kelime Sınırına Uyun
Çoğu dergi 150-250, tezlerde ise genellikle 200-300 kelime arası ister. Mutlaka derginin veya enstitünün yazım kılavuzunu kontrol edin.
Adım 5: Sadeleştirin ve Netleştirin
Gereksiz sıfatları, tekrarları ve arka plan ayrıntılarını çıkarın. Her cümle çalışmaya yeni bir bilgi katmalıdır.
Adım 6: Anahtar Kelimeleri Seçin
Anahtar kelimeler, çalışmanızın veri tabanlarında bulunmasını sağlar. Başlıkta geçen kelimeleri tekrar etmek yerine konuyu farklı açılardan tarif eden terimler seçin. Genel bir kavramla (örn. “eğitim”) birlikte daha spesifik terimler (örn. “uzaktan öğretim”, “motivasyon”) kullanmak iyi bir yaklaşımdır.
Örnek Abstract
Aşağıdaki örnek, kurgusal bir çalışmanın özetidir:
Özet: Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde günlük uyku süresi ile akademik başarı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 385 lisans öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, kişisel bilgi formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ile toplanmış; analizlerde Pearson korelasyon ve çoklu regresyon teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, uyku süresi ile akademik başarı arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = 0,42; p < 0,01). Uyku süresi, akademik başarıdaki toplam varyansın %18’ini açıklamaktadır. Sonuçlar, üniversitelerde öğrenci sağlığı ve uyku farkındalığı programlarının akademik başarıyı destekleyebileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: uyku süresi, akademik başarı, üniversite öğrencileri, ilişkisel tarama
Örnekte amaç, yöntem, örneklem, veri toplama, analiz, bulgu ve sonuç sırasıyla kısaca verilmiştir.
Abstract Yazarken Sık Yapılan Hatalar
- Çok uzun yazmak: Özet, ikinci bir giriş bölümü gibi yazılmamalıdır.
- Bulguları vermemek: “Sonuçlar tartışılmıştır” demek yerine gerçek bulguyu belirtin.
- Kaynak ve atıf eklemek: Özette genellikle atıf yapılmaz.
- Gövdede olmayan bilgi yazmak: Özet, yalnızca çalışmada yer alan içeriği yansıtmalıdır.
- Kısaltma ve jargon kullanmak: Açıklaması yapılmamış kısaltmalar okuyucuyu zorlar.
- Makine çevirisine güvenmek: İngilizce abstract’ı otomatik çeviriyle bırakmak anlam ve terim hatalarına yol açar.
- Şekil, tablo ve dipnot kullanmak: Abstract yalnızca düz metin olmalıdır.
Abstract Yazımında Dil ve Üslup İpuçları
- Kısa ve net cümleler kurun.
- Tek paragraf halinde yazın.
- Türkçede genellikle edilgen veya nesnel anlatım, İngilizcede ise geçmiş zaman (Past Tense) kullanılır. Genel sonuçlar için şimdiki zaman da tercih edilebilir.
- Rakamları ve istatistik değerlerini doğru aktarın.
- Gövdedeki terimlerle tutarlı olun.
Sıkça Sorulan Sorular
Abstract kaç kelime olmalı?
Genellikle makalelerde 150-250, tezlerde 200-300 kelime arasındadır. Kesin sınır için dergi veya enstitü kılavuzuna bakın.
Abstract’a atıf yapılır mı?
Genellikle hayır. Özet, kaynak göstermeden çalışmanın kendi içeriğini yansıtmalıdır.
Abstract ne zaman yazılmalı?
Çalışma bittikten sonra yazmak en uygunudur. Böylece bulgular ve sonuç net olur.
Özet ile giriş bölümü aynı şey mi?
Hayır. Giriş, konuyu ayrıntılı tanıtır ve literatürü sunar. Özet ise çalışmanın tamamını kısaca aktarır.
Abstract’ta tablo veya grafik kullanılır mı?
Hayır. Özet yalnızca düz metinden oluşur.
Güçlü bir abstract; amacı, yöntemi, bulguları ve sonucu kısa ve net biçimde aktarır. Çalışmanızı bitirdikten sonra yazın, kelime sınırına uyun, anahtar kelimeleri dikkatle seçin ve İngilizce abstract’ın dil kalitesini önemseyin. İyi yazılmış bir özet, çalışmanızın daha çok okunmasına ve atıf almasına katkı sağlar.
Tez ya da makalenizin özetini yazma, İngilizce abstract hazırlama veya dil kontrolü konusunda desteğe ihtiyacınız varsa Tez Ofisi uzman ekibi yanınızda.
