İstanbul’da yer alan Biruni Üniversitesi, lisansüstü tez süreci için oldukça sistematik ve yazılı kaynağı net bir yapı sunuyor. Üniversitenin Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, hem tezli programlar hem de tezsiz yüksek lisans için ayrı ayrı hazırlanmış resmî kılavuzlar yayımlamış durumda. Bu yazıda bu kılavuzların içeriğini ve öğrencilerin dikkat etmesi gereken noktaları ele alıyoruz.
İki Ayrı Kılavuz: Tez ve Dönem Projesi
Biruni Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü’nün yayımladığı belgeler, programın türüne göre ikiye ayrılıyor:
- Tez Yazım Kılavuzu — tezli yüksek lisans ve doktora programlarındaki öğrenciler için
- Dönem Projesi Yazım Kılavuzu — tezsiz yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için
Her iki kılavuz da Aralık 2019 tarihinde yayımlanmış ve her ikisi de aynı temel referansa dayanıyor: Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) Yayım Kılavuzu’nun 6. baskısı. Bu, Biruni’de kaynak gösterme ve atıf sisteminin hangi alanda okursanız okuyun büyük ölçüde standart bir APA mantığıyla ilerlediği anlamına geliyor — mühendislikten eğitim bilimlerine kadar farklı anabilim dallarının öğrencileri için bu ortak zemin, kaynakça hazırlığını nispeten öngörülebilir kılıyor.
Kılavuzun İki Bölümlü Yapısı
Biruni’nin Tez Yazım Kılavuzu, önsözünde kendi yapısını açıkça tanımlıyor: kılavuz iki ana bölümden oluşuyor. Birinci bölüm tez yazımının biçimsel özelliklerini (yazım ortamı, sayfa numaralandırma, başlık sistemi gibi) kapsarken, ikinci bölüm tezin içerik düzenlemesine, yani tez metninin hangi bölümlerden oluşması gerektiğine odaklanıyor.
Enstitünün farklı yapı ve işleyişe sahip birçok anabilim dalını barındırdığı kılavuzda ayrıca belirtiliyor; bu yüzden ortak bir dil oluşturulmuş olsa da, her alanın kendi iç tutarlılığını koruması önemseniyor. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı öğrencileri için ayrıca özel bir alt başlık bulunması da, enstitünün farklı disiplinlerin ihtiyaçlarını ayrı ayrı gözettiğini gösteriyor.
Biçimsel Kurallarda Dikkat Çeken Detaylar
Kılavuzda yer alan somut biçim kuralları şöyle özetlenebilir:
- Tez yazımında sayfanın yalnızca tek yüzü kullanılmalı
- Metin iki yana yaslanmış (justified) formatta olmalı
- Times New Roman yazı karakteri ve 12 punto standart olarak kullanılmalı
- Tez bölümlerinin belirlenmesinde gereksiz ayrıntıya inilmemeli, mantıksal bir sistem izlenmeli
- Ana bölüm başlığı dışında en fazla dört alt bölüm başlığı seviyesi kullanılabiliyor
- Giriş ve amaç, genel bilgiler, sonuç gibi ana başlıkların tamamı büyük harfle yazılmalı
Dört seviyeyi aşan bir başlık hiyerarşisi kurmak, kılavuzun izin verdiği sınırın dışına çıkmak anlamına geliyor. Bu yüzden tez planınızı yazmaya başlamadan önce başlık yapınızı bu sınırı aşmayacak şekilde kurgulamanız, sonradan yeniden düzenleme yapmaktan sizi kurtarır.
Tez Savunması Öncesi ve Sonrası: İki Ayrı Süreç
Kılavuzun içindekiler kısmında dikkat çeken bir ayrım var: “Tez Savunma Sınavı Öncesi Yapılacaklar” ve “Tez Savunma Sınavı Sonrası Yapılacaklar” başlıkları ayrı ayrı ele alınıyor. Bu, Biruni’de tez sürecinin savunmayla bitmediğini, savunma sonrasında da izlenmesi gereken resmî bir dizi adım olduğunu gösteriyor. Örneğin tez onay sayfasının savunma sonrası eklenmesi, nihai dosyanın enstitüye teslimi gibi işlemler bu ikinci aşamaya giriyor. Öğrencilerin sık yaptığı bir hata, savunmayı geçtikten sonra süreci bittiği varsayımıyla gevşemesi; oysa kılavuz savunma sonrası adımları da aynı titizlikle tanımlıyor.
Tezsiz Yüksek Lisans Öğrencileri İçin Dönem Projesi Kılavuzu
Tezsiz yüksek lisans programına kayıtlıysanız, Tez Yazım Kılavuzu’nu değil, enstitünün ayrı yayımladığı Dönem Projesi Yazım Kılavuzu’nu esas almanız gerekiyor. Bu kılavuzun önsözünde, dönem projesi yazmanın amacının öğrenciye bilimsel olayları geniş bir bakış açısıyla irdeleme ve yeni sentezlere ulaşma yeteneği kazandırmak olduğu belirtiliyor. Biçimsel kurallar büyük ölçüde tez kılavuzuyla örtüşse de, iki belgeyi birbirine karıştırmamak, teslim aşamasında enstitünün “yanlış şablon” gerekçesiyle iade talebiyle karşılaşmamanız için önemli.
Öğrencilerin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar
- Kayıtlı olduğunuz programın tezli mi tezsiz mi olduğunu netleştirip doğru kılavuzu kullanmak
- APA 6. baskı kurallarını kaynakça ve metin içi atıfta tutarlı uygulamak
- Başlık hiyerarşisini dört alt seviyeyi aşmayacak şekilde kurgulamak
- Savunma sonrası adımları (tez onay sayfası, nihai teslim gibi) ihmal etmemek
Akla Gelen Sorular
Biruni Üniversitesi’nde hangi atıf sistemi kullanılıyor?
Hem tez hem de dönem projesi kılavuzu, APA Yayım Kılavuzu’nun 6. baskısını temel alıyor.
Tez savunmasını geçtikten sonra süreç biter mi?
Hayır, kılavuzda savunma sonrası yapılması gereken ayrı bir adımlar dizisi tanımlanıyor; tez onay sayfası gibi belgeler bu aşamada tamamlanıyor.
Tezsiz yüksek lisans öğrencileri hangi kılavuzu kullanmalı?
Tez Yazım Kılavuzu’nu değil, enstitünün ayrı yayımladığı Dönem Projesi Yazım Kılavuzu’nu kullanmalılar.
Destek Almak İster misiniz?
APA 6 uyumlu kaynakça düzenleme, başlık hiyerarşisi kontrolü ya da savunma sonrası teslim sürecinde bir göz daha işinize yarayabilir. Tezofisi.com‘un WhatsApp hattından bize ulaşarak sürecinizin neresinde olduğunuzu paylaşabilir, ihtiyacınıza uygun destek talep edebilirsiniz.
