APA Açılımı | American Psychological Association kısaltmasının anlamı, APA yazım stilinin tarihçesi ve temel atıf kuralları
APA açılımı, “American Psychological Association” yani Türkçe karşılığıyla “Amerikan Psikoloji Derneği” ifadesinden gelir. Bugün akademik yazında “APA stili” veya “APA formatı” olarak anılan atıf ve kaynak gösterme sistemi, adını bu kurumdan almakla birlikte artık yalnızca psikoloji alanında değil, sosyal bilimler, eğitim, sağlık bilimleri ve işletme gibi birçok disiplinde en yaygın kullanılan yazım standartlarından biridir.
Bu yazıda APA kısaltmasının açılımı, APA stilinin ortaya çıkış hikayesi, güncel sürümü ve tez, makale veya bitirme çalışmalarında en sık kullanılan temel atıf kuralları ele alınmaktadır.
APA Kısaltmasının Anlamı
APA, İngilizce “American Psychological Association” ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. 1892 yılında kurulan bu dernek, psikoloji alanındaki bilimsel yayıncılığı standartlaştırmak amacıyla 1929 yılında ilk yazım kılavuzunu yayımlamış ve zamanla bu kılavuz “APA Stili” olarak akademik dünyada yerleşmiştir.
APA açılımı doğrudan bir kurum adına işaret etse de, günümüzde “APA stili” ifadesi artık bir kurum isminden ziyade belirli bir akademik yazım ve atıf standardını tanımlayan genel bir terim haline gelmiştir; tıpkı Chicago veya MLA stilleri gibi disiplinler arası kabul gören bir referans sistemidir.
APA Stilinin Tarihçesi ve Güncel Sürümü
APA yazım kılavuzunun ilk basımı 1929 yılında bir dergi makalesi olarak yayımlanmış, zamanla genişleyerek 1952 yılında bağımsız bir kılavuz kitap haline gelmiştir. Kılavuz, bilimsel yazının ve dijital yayıncılığın gelişimine paralel olarak düzenli aralıklarla güncellenmiş; günümüzde yaygın olarak kullanılan sürüm, 2019 yılında yayımlanan APA 7. Baskı’dır (7th Edition).
APA 7. Baskı; öğrenci ve profesyonel yazarlar için ayrı biçim kuralları tanımlaması, elektronik kaynaklara (web sayfaları, sosyal medya, podcast gibi) yönelik atıf örneklerinin genişletilmesi ve kapak sayfası düzeninde yapılan sadeleştirmelerle önceki sürümlerden ayrışmaktadır. Tez veya makale hazırlarken hangi APA sürümünün kullanılacağı, genellikle kurumun veya derginin yazım kılavuzunda açıkça belirtilir.
APA Stilinde Temel Atıf Kuralları
APA stilinde metin içi atıflar, yazar soyadı ve yayın yılının parantez içinde belirtilmesi temeline dayanır. Doğrudan alıntılarda ayrıca sayfa numarası eklenir; dolaylı atıflarda (parafraz) sayfa numarası zorunlu olmasa da önerilir.
- Tek yazarlı kaynak: (Yılmaz, 2023)
- İki yazarlı kaynak: (Yılmaz & Demir, 2023)
- Üç ve daha fazla yazarlı kaynak: (Yılmaz ve diğerleri, 2023)
- Doğrudan alıntı: (Yılmaz, 2023, s. 45)
- Yazar adı cümlenin doğal parçasıysa: Yılmaz (2023) çalışmasında…
APA Kaynakça Düzeni
APA stilinde kaynakça listesi, yazarların soyadına göre alfabetik sırayla düzenlenir ve her kaynak türü (kitap, makale, tez, elektronik kaynak) için farklı bir biçim kalıbı uygulanır. Bir dergi makalesi için tipik APA kaynakça girdisi; yazar soyadı, adının baş harfi, yayın yılı (parantez içinde), makale başlığı, dergi adı (italik), cilt numarası (italik) ve sayfa aralığından oluşur.
Elektronik kaynaklarda, erişilebilir olduğu durumlarda DOI (Digital Object Identifier) numarasının eklenmesi önerilir; DOI bulunmayan web kaynaklarında ise erişim tarihi yerine doğrudan URL adresinin belirtilmesi APA 7. Baskı ile birlikte standart hale gelmiştir.
APA Stili Neden Bu Kadar Yaygın Kullanılıyor?
APA stilinin bu denli yaygın benimsenmesinin temel nedeni, hem tutarlı ve öğrenilmesi görece kolay bir yapıya sahip olması hem de sosyal bilimler başta olmak üzere birçok disiplinde ortak bir dil oluşturmasıdır. Dergiler, üniversiteler ve tez enstitüleri, farklı yazarların çalışmalarını aynı standarda göre değerlendirebildiği için APA stilini tercih etmektedir.
Ayrıca APA’nın dijital kaynaklara yönelik atıf kurallarını düzenli güncellemesi, günümüzün artan çevrimiçi kaynak çeşitliliğiyle uyumlu kalmasını sağlamakta ve stilin akademik camiada güncelliğini korumasına katkıda bulunmaktadır.
APA Stili Kullanırken Sık Yapılan Hatalar
APA stilinde en sık karşılaşılan hatalardan biri, metin içi atıf ile kaynakça listesinin birbirini tutmamasıdır; metinde atıf yapılan her kaynağın kaynakçada, kaynakçada yer alan her kaynağın da metinde karşılığının bulunması gerekir. Bir diğer yaygın hata, italik kullanımının tutarsız olmasıdır (dergi adı ve cilt numarasının italik, makale başlığının ise italik olmaması gibi ayrımların gözden kaçırılması).
Ayrıca ikiden fazla yazarlı kaynaklarda ‘ve diğerleri’ ifadesinin ne zaman kullanılacağı (APA 7’de üç ve daha fazla yazarlı kaynaklarda ilk atıftan itibaren kullanılır) konusunda karışıklık yaşanabilir. Kaynakça hazırlarken bir referans yönetim yazılımı (Zotero, Mendeley, EndNote gibi) kullanılması, bu tür tutarsızlıkların önüne geçmenin en pratik yollarından biridir.
APA Stili ile Diğer Yazım Stillerinin Karşılaştırılması
APA stili dışında akademik yazında sıkça kullanılan diğer stiller arasında MLA (Modern Language Association, genellikle dil ve edebiyat çalışmalarında), Chicago (tarih ve bazı sosyal bilim dallarında) ve IEEE (mühendislik ve bilgisayar bilimlerinde) sayılabilir. Her stilin metin içi atıf biçimi, kaynakça düzeni ve dipnot kullanımı konusunda kendine özgü kuralları vardır.
Bir araştırmacının hangi stili kullanacağı, genellikle bağlı olduğu kurumun, bölümün veya hedeflediği derginin belirlediği yazım kılavuzuna göre değişir. Disiplinler arası çalışmalarda birden fazla stille karşılaşılabileceğinden, tez veya makale yazımına başlamadan önce kullanılacak stilin net biçimde teyit edilmesi önerilir.
Sonuç
APA açılımı olan ‘American Psychological Association’ ifadesi, bugün adını taşıdığı kurumun çok ötesine geçerek akademik yazının ortak dili haline gelmiş bir atıf ve biçim standardını temsil etmektedir. Tez, makale veya bitirme ödevi hazırlayan araştırmacıların, kullanılacak APA sürümünü kurumlarıyla teyit etmeleri ve metin içi atıf ile kaynakça arasındaki tutarlılığı özenle korumaları, çalışmalarının akademik güvenilirliğini doğrudan güçlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
APA’nın açılımı nedir?
APA, İngilizce ‘American Psychological Association’ yani ‘Amerikan Psikoloji Derneği’ ifadesinin kısaltmasıdır.
Güncel olarak hangi APA sürümü kullanılıyor?
Günümüzde akademik yazında yaygın olarak APA 7. Baskı (7th Edition, 2019) kullanılmaktadır; ancak kurumun veya derginin talep ettiği sürüm kontrol edilmelidir.
APA stili sadece psikoloji alanında mı kullanılır?
Hayır, adını Amerikan Psikoloji Derneği’nden almasına rağmen günümüzde sosyal bilimler, eğitim, sağlık bilimleri ve işletme gibi birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır.
